Delüzyon ve Halüsinasyon Nedir?

Delüzyon (Sanrı)

Gerçeklikle bağdaşmayan ve mantıkla çürütülemeyen inançlara sıkı biçimde inanma durumudur. Örneğin birinin takip ettiği, düşüncelerinin okunduğu ya da televizyon aracılığıyla mesaj verildiği düşüncesi gibi.

Halüsinasyon (Varsanı)

Dış dünyada olmayan bir uyaranın algılanmasıdır. En sık işitsel halüsinasyonlar görülür; kişi kendi zihninden değilmiş gibi gelen sesler duyabilir. Bu deneyimler yoğun kaygı ve davranış değişikliklerine yol açabilir.

Ebeveynlerin Fark Edebileceği Erken Belirtiler

• Algısal değişiklikler: Olmayan sesler/görüntülerden bahsetme, boşluğa konuşma.
• Tuhaf düşünceler: “Beni takip ediyorlar”, “odada gizli kamera var” gibi gerçek dışı fikirler.
• Konuşma/davranış değişikliği: Dağınık konuşma, uygunsuz kahkaha ya da donukluk.
• Sosyal geri çekilme: Arkadaşlardan uzaklaşma, hobilere ilgi kaybı, okul başarısında düşüş.
• Duygudurum dalgalanmaları: Nedensiz korku, çökkünlük, aşırı neşe.
• Kendine bakımda azalma: Kişisel hijyen/giysi seçiminde belirgin bozulma.

Uyarı: Bu belirtiler tek başına tanı koydurmaz; süreklilik ve birden fazla ortamda görülmesi halinde profesyonel değerlendirme gerekir. Bazı belirtiler DEHB, otizm ya da travma sonrası stres bozukluğu ile karışabilir.

Psikotik Bozuklukların Olası Nedenleri

• Genetik yatkınlık: Aile öyküsü riski artırabilir.
• Nörobiyolojik etkenler: Dopamin dengesindeki değişiklikler algısal bozulmalara yol açabilir.
• Çevresel/gelişimsel: Gebelikte enfeksiyonlar, çocukluk travmaları, stresli yaşam olayları.
• Madde kullanımı: Özellikle ergenlikte kannabis/amfetamin kullanımı riski artırır.
• Tıbbi nedenler: Metabolik hastalıklar, epilepsi, tiroid bozuklukları, beyin tümörleri.

Tanılama Süreci Nasıl İlerler?

1. Ayrıntılı öykü ve aile görüşmesi: Başlangıç, süre, okul işlevselliği, aile öyküsü, madde kullanımı.
2. Psikiyatrik muayene: Düşünce içeriği, algı, duygudurum, bilişsel işlevler.
3. Tıbbi testler: Gerektiğinde kan tahlilleri, EEG, MRI.
4. Ayırıcı tanı: DEHB, otizm, duygudurum bozuklukları, TSSB ve tıbbi nedenlerin dışlanması.

Tedavi: İlaç ve Psikososyal Müdahaleler

• Antipsikotik ilaçlar: Dopamin sistemini düzenleyerek halüsinasyon ve delüzyonları azaltmaya yardımcı olur; etki haftalar içinde gözlenebilir.
• Psikoeğitim ve aile terapisi: Belirti yönetimi, kriz planı ve iletişim becerileri üzerinde çalışılır.
• BDT: Gerçeklik test etme, düşünce–duygu farkındalığı ve baş etme becerileri; akut dönem yatıştıktan sonra uygulanır.
• Eğitsel destek/rehabilitasyon: Bireyselleştirilmiş eğitim planı ile okul işlevselliğinin korunması.
• Hastane yatışı (gerekirse): Güvenli tedavi ve yakın izlem için geçici bir önlem.

Antalya’da Uzman Desteği

Psikotik bozukluklar her çocuk/ergen için farklı seyredebilir; bu nedenle bireyselleştirilmiş bir yaklaşım şarttır. Uzm. Dr. Perihan Turhan Gürbüz, Antalya’da çocuk ve ergen ruh sağlığı alanında bilimsel temelli değerlendirme ve tedavi planları sunar. İhtiyaçlarınıza uygun bir yol haritası için kliniğimizle iletişime geçebilirsiniz.